دیدهبانِ حاتمیکیا یا خفاش 21 پیتر مایکل؟
اولين دليل برتري فيلم ديده¬بان اين است که قهرمان داستان در اين فيلم، به معني واقعي کلمه «گمنام» است؛ نه تنها هيچ کس او را نمي¬شناسد ، گذشته¬اش را نمي¬داند و جاي مشخص ندارد ، بلکه حتي «اسم» هم ندارد و همه او را به نام "ديده¬بان" مي¬شناسند. وی در جواب کسانی که نام او را می¬پرسند، فقط خود را ديده¬بان معرفی می¬کند. وی در عين شهرت، ناشناخته است و در حالی که اميد رزمندگان است، گمنام. بديهي است که گمنامي و تواضع، رابطه مستقيمي با ايثار و از خودگذشتگي که پيام اصلي اين دو فيلم است دارد . درست بر خلاف فيلم ديگر که يک ارتش براي نجات کلنل بسيج مي شود و نجات وي بر هر هدفي ارجحيت دارد.
نکته دوم در برتري فيلم ديده¬بان بر خفاش21 استفاده از عنصر اختيار در سير روايي فيلم¬نامه است. کلنل در فيلم خفاش 21 در اثر اتفاقی ناخواسته و در پي سقوط هواپيمای حامل او وارد معرکه کارزار مي¬شود، در حالي که ديده¬بان با اختيار کامل قدم در اين راه گذاشته و مدت¬هاست که به اين کار مشغول است به گونه¬ای که به اين نام و به اين شغل، شُهره است. پر واضح است که عنصر انتخاب، با تثبيت مفهوم ايثار و بذل جان نسبت نزديک¬تري دارد و روح پيام را به رخ مي کشد.
سومين و آخرين تفاوت اين دو فيلم که سندي بر موفقيت بيشتر فيلم ايراني است، پايان¬بندي فيلم است. پايان خوش فيلم خفاش 21 که با شکست دشمن و نجات جان کلنل هميلتون همراه است، باعث مي¬شود که رشادت¬ها و ايثارگري¬هاي وي در سايه پيروزي¬هاي به دست آمده يا نجات صورت گرفته کمرنگ شود، ولي پايان تلخ و حزن-انگيز فيلم ديده¬بان که پيروزي نهايی را همراه با مرگ ديده¬بان به تصوير مي¬کشد ، تا مدت¬ها ذهن تماشاگر را به خود مشغول مي¬سازد و مفهوم و محتواي خود را در ذهن وي استوار و ريشه¬دار مي¬کند.
بنا بر آنچه گفته شد، آنچه فيلم¬ها را از يکديگر متمايز مي¬کند ، اتفاقات خارق العاده¬اي نيستند و در اکثر موارد مي¬توان با رعايت نکات کوچکي در فيلم¬نامه ، تأثير محتوا بر مخاطب را افزايش داد. افزودن عناصر کوچکي نظير گمنامي ، اختيار و مرگ ، فيلم ديده¬بان حاتمي کيا را بر رقيب آمريکايي¬اش برتري مي¬دهد و بار ديگر ثابت مي¬کند که در سينما و البته هر هنري ، هميشه ايراني و آمريکايي بودن و هزينه¬ کردن کارا نيست و نکات ريزتر و البته مهم¬تري هستند که مي¬توانند تأثير فيلم را بيشتر کنند.
این وبلاگ با هدف افزایش دانش رسانه ای و پرورش تحلیل گران رسانه به بیان اخبار و مطالب کارگاه تحلیل رسانه می پردازد. گفتنی است این کارگاه یکی از کارگاه های تشکیل شده در کانون هنر و اندیشه مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما است.